Van de voorzitter: Als het ooit zo ver zal komen

Onvermijdelijk gaat het op 4 mei dan ook over wat jij zou hebben gedaan, als je er voor stond. Of jij bij al die mensen had gehoord die de bezetting ondergingen en daar niet tegen in het geweer kwamen. Of dat jij juist bij de mensen had gehoord die dat wel deden, die wel in het geweer kwamen, die opstonden en zich verzetten. 

Er is nu geen vreemde bezetter in Nederland, geen buurland dat ons land is binnengevallen, geen militaire dictatuur die is gevestigd, geen onvrijheid. Ik kan me de omstandigheden van onvrijheid niet goed voorstellen. Hoe zou ik mij daaronder gedragen? Zou ik gegrepen zijn door angst, zou ik mij onderwerpen, of zou ik proberen de omstandigheden te keren? Zou ik de confrontatie durven zoeken? Zou ik mij verzetten?

Die vraag op je in laten werken, echt het je afvragen wat jij zou doen als je er nu voor stond, voor die keuze: wat zou je doen? Als ik dat probeer, dan voel ik me enorm geïmponeerd en misschien ook wel geïntimideerd door mensen die opstaan tegen een regime, toen maar ook nu, elders op de planeet waar mensen worden onderdrukt door hun eigen overheid. Mensen die persoonlijk, alleen, zelf proberen de omstandigheden te veranderen zodat zij en de hunnen vrijer zijn dan ze waren. Wat een moed vergt dat, wat moeten je overtuigingen sterk zijn om dat te doen, en je verontwaardiging groot. En wat moet je zeker zijn van je oordeel, vrij van twijfel, overtuigd van het goed in jouw denken. 

Hier, nu achter mijn bureau zittend dit stukje tikkend, is het heel veilig en vrij zo wat meningkjes aan het beeldscherm toe te vertrouwen en die te publiceren op de website van de Rijswijkse VVD – maar niet vrijblijvend. Zelfs met stukjes zoals deze kom je op een denkbaar lijstje, een lijstje dat er nu niet of nauwelijks toe doet, maar onder andere omstandigheden is het een belangrijk lijstje. 

Het is het lijstje met lokale leiders van allerlei soorten, lokale vertegenwoordigers van politieke partijen in Rijswijk, maar ook journalisten, kunstenaars, wetenschappers, gezagsdragers, ondernemers, vrije geesten. Het is het lijstje van mensen die waarneembaar hun mening hebben geuit, die al eens hebben gezegd wat ze ergens van vonden, wat hun eigen persoonlijke overtuigingen waren, en die voor die overtuigingen stonden, en die wat met die overtuigingen wilden doen. Dat lijstje bevat heel denkbaar ook de mensen die naar voren zullen stappen als de omstandigheden veranderen, lelijker worden, onvrijer worden. 

Als een samenleving wordt gegijzeld, is het precies dat lijstje mensen dat van het bed wordt gelicht, dat wordt opgepakt. Een nare gedachte en gelukkig hypothetisch, hoewel hier in Rijswijk het bedreigen van politici door het sturen van anonieme dreigbrieven een reminder is.

De herdenkingsplechtigheid in mei bij het oude raadhuis in Rijswijk wordt  door veel mensen bijgewoond en ik vind dat heel goed. Je kunt op geen manier aanspraak maken op de glorie, noch de tragiek van de mensen die we dan met elkaar herdenken. Maar toch voel ik me verbonden met juist die mensen, die verantwoordelijkheid namen door verzet te plegen, of die verantwoordelijk werden gehouden en slachtoffer werden, of beide. 

Ik hoop dat ik de kracht en de moed heb als het ooit zover zou komen, dat ik terecht op zo’n lijstje sta. Nog veel meer dan dat hoop ik dat het nooit zover zal komen. Laten we voor de zekerheid goed opletten op de lijstjesmakers, alle. En laten we de vrijheid vieren, laten we dat vooral doen.

Met vriendelijke groet,

René Siccama Hiemstra,

voorzitter