Van de voorzitter: Rijswijk in Europa

In Voorburg staat een ruiterstandbeeld van de generaal Corbulo, de lokale Romeinse filiaalhouder die hier ter plaatse de limes, de buitengrens van het Romeinse rijk onderhield in de eerste eeuw na Christus. Ten noorden van de Rijn gingen de Romeinen alleen sporadisch, deels omdat er te weinig te halen viel, deels omdat het hen er te guur was, deels omdat de er woonachtigen hen bepaald niet verwelkomden. Romeinen brachten hier hun beschaving, al was dat er een van meedogenloosheid en slavernij. Niet heel liberaal, die Romeinen.
Europa kwam na het instorten van het West-Romeinse rijk terecht in wat in het Engels zo beeldend ‘ The dark ages’  worden genoemd, de vroege middeleeuwen, waarin het leven ‘solitary, poor, nasty, brutish, and short’ was. Nederland en de andere landen in Europa veranderden lange periodes in slagvelden.  Geen grond op aarde is zo bevochten als de Europese grond, geen land zo omgewoeld door gevechten, geen land is zo doordrenkt met het bloed van de mensen die die grond bewoonden, bebouwden en beminden.

In de kern zijn wij mensen allemaal nog steeds evenzo gevaarlijk voor elkaar als wij altijd in de geschiedenis al waren, ook voor en na die dark ages. Onze beschaving is een dunne en kwetsbare schil die alleen om ons, de mensen, blijft zitten onder een constante, vredige stabiliteit. Geen kracht op deze aarde is zo gevaarlijk voor die beschaving, voor die dunne schil, als precies wijzelf zijn. Europa is een van belangrijkste de manieren om die schil op zijn plaats te houden. Europa, het project Europa, is onze redding van onszelf.

Het lijkt alsof we dat vergeten, het lijkt alsof we vergeten hoe de geschiedenis sinds Corbulo hier de grens bewaakte, in het teken heeft gestaan van oorlog. Oorlog is lange periodes in de Europese geschiedenis de normaal toestand, de vrede is de uitzondering. En eindelijk zijn we daar na 1.500 jaar vechten precies hier, hier op de Europese grond, eindelijk van af. Er is een vrede in het grootste deel van Europa die nu zo lang duurt dat hij vanzelfsprekend lijkt. Dit is de Pax Europaea, zoals er ooit ten tijde van Corbulo, de Pax Romanum was. Alleen is deze pax een die is verkozen door de mensen die hier nu verblijven, verworven zonder tirannie en in de volledige vrijheid van allen. Deze tweede Pax is zo veel beter dan de eerste maar misschien ook wel net zo uitzonderlijk.

We moeten geduldig zijn met het Europese project en er vertrouwen in hebben en houden. Het gemak waarmee sommigen daaraan de deelname willen opgeven verbaast mij totaal. Er zijn weinig dingen in dit leven belangrijker dan Europa, al zijn er dingen belangrijker dan Europa.

Vooral het actuele Britse referendum verbaast me. Als er één land is, één samenleving die historisch zo enorm heeft gecontribueerd aan die Pax Europaea dan is dat het Verenigd Koninkrijk. Het symbolische belang van het Britse lidmaatschap van de EU is niet te onderschatten. Ongeacht wat de Britten beslissen blijven wij in Europa en in Nederland in de schuld van het Verenigd Koninkrijk, door de vele Britten die hier vochten en stierven voor de vrijheid waarin we nu leven. In mijn ogen vochten zij voor de Pax Europaea.
Ik vind de uitruil tussen nationale identiteit en internationale kracht een goede. We moeten elkaar blijven vinden in Europa, in het verspreiden van verlichte beschaving, en overigens is dat allereerst een opdracht aan Europa zelf. De wallen van het Fort Europa werden gestut met onderdrukking en achtergesteldheid. Nog niet zo lang geleden waren er in het Oosten de communistische dictaturen en in het Zuiden de militaire regimes . Er is nog steeds veel te repareren; Europa is verre van af.

Onze veiligheid hier en overal in Europa bestaat in een stabiele en welvarende eenheid, niet in een Europa van verschillende snelheden met enkele zeer welvarende goed samenwerkende kernen en met armoedige rafelranden. We moeten nu juist sterk zijn en doorzetten. Waarom hebben  we altijd eerst een crisis nodig om die moed te vatten? Beter om politici en geld naar de onderhandelingstafels te sturen dan grote aantallen jonge mannen naar de velden.

Nederland hoort in Europa, zoals al onze buurlanden dat net zo horen. Wij horen daar krachtig en met overtuiging deel van uit te maken, zonder enige aarzeling of voorbehoud. Er is geen weg terug daarin, onderdeel van de vooruitgang van de mensheid is de vooruitgang van Europa. Er is niets te winnen met het uiteenvallen van Europa; het belang van Nederland is het belang van Europa, het belang van Europa is het belang van Nederland. Ook hier, vandaag, aan de limes in Rijswijk.

Met vriendelijke groet,

René Siccama Hiemstra,
voorzitter