Van de voorzitter: Minder regels

Wat de overheid doet in de samenleving is het resultaat van honderden jaren debat over alles en dan nog wat. Het gevolg van dat debat is een gigantisch construct van wetten en regels en maatregelen, instanties en uitvoerders: de overheid van vandaag. En dat construct wordt gestut door leed en misbruik dat leidde tot leed, waarover dat debat dus in hoofdzaak gaat.

Leed dat we nu voelen, maar vooral leed dat in het verleden al eens is geleden. En is aangepakt. Neem bijvoorbeeld kinderstoeltjes in auto’s. Toen ik 4 jaar oud was, 1974, hadden mijn ouders een lelijke eend, een Citroen 2CV, knalblauw. Ik kan mij goed herinneren hoe ik achterin tussen de stoelen van mijn ouders leunde om met ze te praten tijdens het rijden. Geen gordels achterin, geen kinderzitje, gewoon los op de achterbank. Als tijdens de rit een vrachtauto je tegemoet reed op de provinciale wegen van Friesland, schudde de hele auto en klapperde het zeil dat het dak was. Mijn vader reed die auto, ergens voor uitwijkend, tijdens een sneeuwbui total loss op een weliswaar hoge maar niettemin stoeprand. Een totaal onveilige slappe auto, toen al en zeker in vergelijking met de auto’s van nu. Die 2CV van mijn ouders was een rijdende kinderlanceerinrichting. Weten we nu.

Jaren later zaten mijn kinderen in de periode dat ze nog echt klein waren alle drie ingesnoerd in hun eigen plastic kuip van diverse formaten, met allerlei keurmerken in dat plastic gegraveerd. Het was een hele toer om die kinderen daar in te krijgen, het paste allemaal maar net. In de zeg 30 jaren nadat mijn vader die 2CV in de prak reed, gebeurden in Europa heel erg veel heel erg nare verkeersongelukken met veel te veel slachtoffertjes om te betreuren. Het waren al die ongelukken die leidden tot die verplichte plastic kuipen achter in auto’s om kinderen in te vervoeren. Verplicht, voldoend aan allerlei soorten regels en wetten, niet alleen ten aanzien van het gebruik ervan door consumenten zoals ik, maar ook ten aanzien van het maken ervan door producenten en verkopers. Een kinderzitje is het resultaat van dat gigantische construct van wetten, regels, maatregelen en instanties. En dat construct ten aanzien van kinderzitjes kwam er nadat heel erg duidelijk was dat het nodig was.

Regels en wetten komen altijd met een prijs en vrijwel altijd ergens in die prijs zit het leed verpakt, dat daarvoor eerst moet worden geleden. Leed dat moet worden voorkomen in de toekomst. Voor al die mensen die dat leed bespaard blijft – dankzij die regels – voelen die regels misschien als knellend, net zo knellend als die zitjes van mijn kinderen.

De VVD is voor administratieve lastenvermindering en voor vermindering van regeldruk. Maar dat betekent niet dat we bedoelen dat we die regels weg kunnen toveren, regels zijn er nooit zomaar.

Een tweede oorsprong van regels en wetten en maatregelen en instanties is misbruik. Om maar bij die kinderzitjes te blijven: misbruik doordat bijvoorbeeld een producent ervan een niet deugdelijk kinderzitje op de markt brengt en verkoopt aan mensen die vooral op zoek zijn naar een goedkoop en ook wel veilig, maar toch vooral goedkoop, kinderzitje. We willen de markt vertrouwen. We willen er van uit kunnen gaan dat wat er op de markt komt, goed is. Kinderzitjes bewijzen hun kwaliteit pas als het er op aankomt. Pas tijdens en na een verkeersongeluk met je kinderen achterin weet je of je daadwerkelijk een deugdelijk kinderzitje hebt gekocht.

Vervelend, dat gedoe met die zitjes telkens, tot ze op een dag zomaar onverhoopt heel erg nodig blijken tijdens een ongeluk met jou en je kinderen in het midden ervan. En dat dan blijkt dat je een zitje hebt dat is getest, dat is gemaakt volgens een gecontroleerd proces van materialen die er voor bedoeld zijn, door mensen die hun vak verstaan, dat voldoet aan alle regels die er op van toepassing zijn. Deugdelijk. Geen misbruik, geen leed.

En als dan blijkt dat het goedkope kinderzitje niet deugdelijk was, dan leidde het misbruik van de producent tot leed. Misbruik leidt tot leed. Wetten en regels werken alleen als ze worden toegepast en gehandhaafd. Als maatregelen daadwerkelijk worden uitgevoerd, door betreffende instanties die zich voor een groot deel inspannen juist om dat misbruik te voorkomen en waar ze het aantreffen, aan te pakken.

Bij het zoeken naar mogelijkheden om regels en wetten eenvoudiger te maken, en het dagelijkse leven gemakkelijker ontdek je vaak dat de makers ervan met dingen rekening hebben gehouden waar je nooit aan had gedacht tot dat moment. Er is voor je gezorgd, er is rekening met je gehouden. Dat voelde misschien niet zo toen je je tegensputterende kinderen in die plastic kuipen zat te prutsen terwijl je te laat aan het komen bent en je de file in gedachten al ziet vormen op weg naar je werk. Maar er is voor je gezorgd. En niet alleen voor de zitjes achterin, maar ook voor de auto waarin je rijdt, het eten in je maag, de weg waaroverheen je gaat, het werk dat je gaat doen. Regels alom en vrijwel altijd terecht blijkt vrijwel iedere dag weer opnieuw.

Met vriendelijke groet,

René Siccama Hiemstra,

voorzitter